Hetkamp Architektur, naar de homepage

Vragen over bouwen

Wat kost een architect, wie is verantwoordelijk voor de bouwaanvraag, wat geldt bij een monument? Hier beantwoorden we de vragen die opdrachtgevers ons het vaakst stellen: kort, met bronnen en bijgewerkt voor de nieuwe bouwverordening van Noordrijn-Westfalen.

Bijgewerkt: 16 oktober 2026

Kosten en honorarium

Wat kost een architect?

Het honorarium hangt af van de overeenkomst die opdrachtgever en architectenbureau in tekstvorm sluiten. Zo is het sinds 2021 geregeld in de HOAI, de Duitse honorariumregeling voor architecten en ingenieurs. Ontbreekt zo’n overeenkomst, dan geldt voor de basisdiensten het basistarief van de HOAI.

Het honorarium wordt doorgaans berekend op basis van drie factoren: de toerekenbare bouwkosten, de honorariumzone (dus de moeilijkheidsgraad van de opdracht) en de fasen waarvoor u opdracht geeft. De honorariumtabellen van de HOAI dienen daarbij als richtlijn. Na een eerste gesprek ontvangt u van ons een transparante offerte.

Bron: § 7 HOAI: Honorarvereinbarung

Hoe is het honorarium over de fasen verdeeld?

Voor gebouwen kent de HOAI aan elk van de negen fasen een vast aandeel toe in het honorarium voor de basisdiensten. De grootste aandelen gaan naar het uitvoeringsontwerp met 25% en de directievoering, oftewel de bouwbegeleiding, met 32%.

FaseOmschrijvingAandeel in het honorarium
1Inventarisatie2%
2Schetsontwerp7%
3Definitief ontwerp15%
4Vergunningsaanvraag3%
5Uitvoeringsontwerp25%
6Voorbereiding aanbesteding10%
7Aanbesteding en gunning4%
8Directievoering (toezicht op de bouw) en documentatie32%
9Nazorg2%

Voor interieurs hanteert de HOAI deels andere aandelen, bijvoorbeeld 30% voor het uitvoeringsontwerp. Geeft u alleen opdracht voor afzonderlijke fasen, dan hangt het honorarium af van hun aandeel.

Bron: § 34 HOAI: Leistungsbild Gebäude und Innenräume

Kan ik u ook alleen voor bepaalde fasen inschakelen?

Ja. Sommige opdrachtgevers schakelen ons in voor het ontwerp en de bouwaanvraag, andere voor de bouwbegeleiding van een project dat al is ontworpen. Het voordeligst is meestal dat één bureau het project van begin tot eind begeleidt, omdat er dan tussen de fasen geen informatie verloren gaat.

Wat is een haalbaarheidsstudie en wat kost die?

Een haalbaarheidsstudie brengt vóór het eigenlijke ontwerp in kaart wat er op een perceel mogelijk en economisch zinvol is: bouw- en planregels, ruimteprogramma, varianten en oppervlakten. In de HOAI hoort ze bij de bijzondere diensten van de eerste fase; het honorarium daarvoor spreken we af op basis van de vraagstelling en de omvang. Voorbeelden ziet u onder Studies en prijsvragen.

Bron: Anlage 10 HOAI: Besondere Leistungen der Leistungsphase 1

Ontwerp en vergunning in NRW

Heb ik een architect nodig voor de bouwaanvraag?

Voor gebouwen waarvoor een bouwvergunning nodig is, in de regel wel: in Noordrijn-Westfalen moeten de stukken voor de bouwaanvraag afkomstig zijn van iemand die bevoegd is om bouwaanvragen in te dienen, bijvoorbeeld een architect (§ 67 BauO NRW, de bouwverordening van Noordrijn-Westfalen). Voor kleinere projecten gelden uitzonderingen. Ook los van de handtekening loont het bijna altijd om met een architectenbureau te werken, omdat ontwerp, kosten en bouwproces dan vanaf het begin in samenhang worden doordacht.

Bron: Bauportal.NRW: Vereinfachtes Baugenehmigungsverfahren

Hoe lang duurt een bouwvergunning in NRW?

Dat hangt af van het project, de procedure en de instantie. Sinds 1 september 2026 is er wel een grens: in de vereenvoudigde vergunningsprocedure geldt een bouwaanvraag als goedgekeurd als het bouwtoezicht de aanvraag niet binnen drie maanden definitief heeft afgehandeld (vergunning van rechtswege). De termijn begint pas te lopen als de stukken voor de bouwaanvraag volledig zijn en alle benodigde adviezen binnen zijn. Volledige, goed voorbereide stukken maken daarom het grootste verschil.

De vergunning van rechtswege geldt voor aanvragen die vanaf 1 september 2026 worden ingediend. Het bouwtoezicht bevestigt schriftelijk dat de vergunning van rechtswege is ontstaan. Wie liever een uitdrukkelijk besluit wil, bijvoorbeeld voor de financiering, kan vóór het verstrijken van de termijn in tekstvorm afzien van de vergunning van rechtswege.

Bronnen: Bauportal.NRW: Vereinfachtes Baugenehmigungsverfahren; Stadt Wuppertal, Bauaufsicht: Information zur Genehmigungsfiktion

Wie is in de Kreis Borken bevoegd voor mijn bouwaanvraag?

Dat hangt af van de plaats. De steden Ahaus, Bocholt, Borken en Gronau hebben een eigen bouwtoezicht. Voor de overige steden en gemeenten in de Kreis, zoals Velen, Heiden, Reken, Raesfeld, Gescher, Vreden, Stadtlohn of Isselburg, is de Kreis Borken bevoegd (afdeling ‘Bauen, Wohnen und Immissionsschutz’, Burloer Straße 93, Borken). Zo staat het in het overzicht van bouwtoezichtinstanties van het Bauportal.NRW (stand april 2024). Meer over de regio leest u op onze pagina Kreis Borken en Münsterland.

Bron: Bauportal.NRW: Kontaktdaten der Bauaufsichtsbehörden (PDF)

Kan ik zonder bouwvergunning bouwen?

Soms. Ligt uw perceel binnen het gebied van een gekwalificeerd bestemmingsplan (qualifizierter Bebauungsplan) en voldoet uw project aan de bepalingen daarvan, dan kan voor woongebouwen de vrijstelling van de vergunningsplicht volgens § 63 BauO NRW volstaan. De stukken gaan dan naar de gemeente; die kan binnen een maand verklaren dat er toch een vergunningsprocedure moet worden gevolgd. Sinds september 2026 geldt de vrijstelling ook voor zolderverbouwingen tot woonruimte, inclusief dakkapellen, in gebieden zonder bestemmingsplan.

Ook zonder vergunning moeten alle voorschriften worden nageleefd. Daarvoor zijn de opdrachtgever en de ontwerper verantwoordelijk.

Bron: Stadt Münster: Neue Regeln für Bauanträge (31.08.2026)

Wat zijn de fasen 1 tot en met 9?

De HOAI verdeelt het werk aan een gebouw in negen fasen: van de inventarisatie via schetsontwerp, definitief ontwerp en vergunningsaanvraag tot het uitvoeringsontwerp, de aanbesteding, de directievoering en de nazorg. Hoe we deze fasen met drie teams afdekken, ziet u in de fasenplanning op onze pagina Architectuur.

Verbouw, bestaande bouw en monumenten

Wat geldt er als ik een monument wil verbouwen?

U hebt toestemming nodig van de gemeentelijke monumentendienst; in Noordrijn-Westfalen is dat de gemeente. Toestemming is nodig om een monument te veranderen, te slopen, te verplaatsen of het gebruik ervan te wijzigen, en ook voor sommige projecten in de directe omgeving ervan. De toestemming moet worden verleend als de belangen van de monumentenzorg zich er niet tegen verzetten; daarbij moet op passende wijze rekening worden gehouden met woonruimte, klimaatbescherming, hernieuwbare energie en toegankelijkheid. Overleg vroeg met de instantie, het liefst met een plan in de hand.

Bron: Denkmalschutzgesetz NRW, § 9 und § 21

Zijn er belastingvoordelen voor monumenten?

Ja. Bij verhuurde of zakelijk gebruikte monumenten kunnen de kosten van maatregelen die nodig zijn voor het behoud en een zinvol gebruik, twaalf jaar lang verhoogd worden afgeschreven: acht jaar tot 9% en vier jaar tot 7% (§ 7i EStG, de Duitse wet op de inkomstenbelasting). Wie zelf in het monument woont, kan tien jaar lang tot 9% aftrekken zoals bijzondere uitgaven (§ 10f EStG). Voorwaarde is een verklaring van de monumentendienst, en de maatregelen moeten vooraf met die dienst zijn afgestemd. Bespreek de details met uw belastingadviseur.

Bronnen: § 7i EStG; § 10f EStG

Wat wordt er bij verbouw makkelijker door de nieuwe bouwverordening?

Sinds 1 september 2026 hoeven bestaande bouwdelen bij optoppen of bij een nieuw gebruik van leegstaande gebouwen niet meer in alle gevallen aan de eisen voor nieuwbouw te worden aangepast. Dat maakt het bijvoorbeeld makkelijker om kantoren of winkels tot woningen te verbouwen. Zolderverbouwingen waarmee woonruimte ontstaat, vallen onder de vrijstelling van de vergunningsplicht, voor het eerst ook met dakkapellen in gebieden zonder bestemmingsplan. Een overzicht vindt u in ons bericht over de nieuwe bouwverordening.

Bronnen: Stadt Münster: Neue Regeln für Bauanträge (31.08.2026); Land NRW: BauCode NRW (Pressemitteilung vom 29.07.2026)

Energie en subsidies

Wanneer heb ik een energielabel nodig?

Bij verkoop en verhuur van gebouwen en woningen moet een energielabel worden overgelegd; ook nieuwbouw krijgt er een. Welk label het juiste is voor uw gebouw (op basis van de berekende energiebehoefte of van het werkelijke verbruik), zoeken we samen met u uit. Meer onder Energieadvies.

Welke subsidies zijn er voor renovatie en nieuwbouw?

Dat hangt af van het gebouw, de geplande maatregelen en de actuele subsidievoorwaarden, die regelmatig veranderen. Voor de federale subsidies zijn vooral het Duitse federale bureau voor economie en exportcontrole (BAFA) en de Duitse staatsbank KfW verantwoordelijk. Onze energie-efficiëntie-expert gaat na welke programma’s voor uw project in aanmerking komen en dient de aanvragen in.

Bronnen: BAFA: Energieeffizienz und erneuerbare Energien; KfW: Förderung für Privatpersonen

Wat is een energie-efficiëntie-expert?

Energie-efficiëntie-experts staan ingeschreven op de lijst van energie-efficiëntie-experts voor federale subsidieprogramma’s, die wordt bijgehouden door dena, het Duitse energieagentschap. Voor veel subsidieprogramma’s is hun betrokkenheid een voorwaarde. In ons team staat Frank Eßling als energie-efficiëntie-expert ingeschreven.

Bron: Energieeffizienz-Expertenliste des Bundes

Samenwerken met ons

Hoe verloopt de samenwerking met Hetkamp Architektur?

We beginnen met een vrijblijvend gesprek waarin we kennismaken met uw project, het perceel en uw ideeën. Daarna ontvangt u een offerte voor de diensten die uw project nodig heeft. Tijdens het project wordt u begeleid door onze teams voor ontwerp en vergunning, uitvoeringsontwerp en bouwbegeleiding.

In welke regio werkt u?

Ons zwaartepunt ligt in de Kreis Borken en het Münsterland, onder meer in Borken, Velen, Heiden, Reken, Gescher, Vreden, Coesfeld en Isselburg. We hebben ook projecten ontworpen in Düsseldorf, Duisburg en Jülich, en we werken in heel Noordrijn-Westfalen. Waar we al hebben gebouwd, ziet u op onze pagina Kreis Borken en Münsterland.

De antwoorden geven een algemeen overzicht en vervangen geen juridisch of fiscaal advies. Over uw eigen project adviseren we u graag persoonlijk.